İslam dininde bütün canlılar Allah'ın yarattığı birer emanet olarak kabul edilir. Hayvanların yaşam haklarına gösterilen hassasiyet, onların ölümünden sonraki işlemlerine de yansır. Bu bağlamda, evde ölen evcil hayvanların veya yolda karşılaşılan vefat etmiş sokak hayvanlarının doğrudan çöp konteynerine atılması sıkça merak edilen konulardan biridir.
1. Hayvan Cesetlerine Saygı ve Temizlik Anlayışı
İslam fıkhında ve İslam ahlakında ölen canlılara karşı hürmet esastır. İnsan cesedi nasıl mukaddes sayılıyor ve belirli usullerle defnediliyorsa, hayvanlar için de çevre ve insan sağlığını tehdit etmeyecek, aynı zamanda canlının hatırasına ve yaratılış gayesine uygun bir yaklaşım benimsenmesi gerekir.
Hayvan leşleri (mîtse), İslami temizlik kuralları (necis) çerçevesinde değerlendirilir. Ancak bu durum, onların herhangi bir nesne gibi doğrudan çöpe atılabileceği anlamına gelmez. Çöpe atılmaları hem çevre sağlığı açısından ciddi riskler barındırır hem de İslam'ın öngördüğü nezaket ve merhamet duygusuyla bağdaşmaz.
2. Dinen ve Vicdanen Doğru Olan Yaklaşım
Ölen bir hayvanın (kedi, köpek, kuş vb.) doğrudan çöp kutusuna veya poşetlenerek çöp konteynerine atılması, dinî açıdan bir kınama (kerâhet) barındırır ve kul hakkı, çevre temizliği gibi prensiplerle çelişir.
İslam âlimleri ve fıkıh duyarlılığına sahip çevreler, ölen hayvanların şu yöntemlerle bertaraf edilmesini tavsiye eder:
Toprağa Gömmek: Ölen bir hayvanın koku yaymasını, hastalık üretmesini ve diğer hayvanlar tarafından parçalanmasını engellemek amacıyla uygun bir yere derinçe bir çukur açılarak gömülmesi en doğru yoldur.
Belediye İmkanlarını Kullanmak: Özellikle büyükbaş/küçükbaş veya müdahale edilemeyecek büyüklükteki sokak hayvanları için ilgili belediyelerin veterinerlik birimlerine haber verilmesi gerekir.
3. Büyük İslam Âlimlerinin ve Diyanet'in Yaklaşımı
Diyanet İşleri Başkanlığı ve fıkıh kaynakları, hayvanların yaratılışındaki değere dikkat çeker. Hayvanların cesetlerinin ortada bırakılması veya çöpe atılması suretiyle çevreye zarar verilmesi, insanlara eziyet edilmesi (eziş) dinen yasaklanmıştır.
Çevre Sağlığı İlkesi: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) yollardaki veya yaşam alanlarındaki zararlı ya da rahatsız edici şeylerin uzaklaştırılmasını imanın bir parçası saymıştır. Ölen bir hayvanı çöpe atarak sokak kokularına veya mikrop yayılmasına sebep olmak bu prensiple çelişir.
Merhamet Esası: Kedisini, köpeklerini veya beslediği diğer hayvanları kaybeden kişilerin onlara son görev olarak uygun bir yere defnetmesi, hem merhamet dininin bir gereği hem de vicdani bir sorumluluktur.